“Moderne scheikunde is rotzooi”

Perfluorcubaan

Per- of octofluorcubaan, in 2022 molecuul van het jaar, behoort tot de PFAS-familie (afb: WikiMedia Commons)

Promovenda Hannah Flerlage en Chris Slootweg  Van ’t Hoffinstituut van de universiteit van Amsterdam betogen in Nature Reviews Chemistry dat scheikundigen verder moeten kijken dan reactiekolf en  zuurkast. Ze vinden dat hun vakgebied zal moeten vergroenen om het hoofd te bieden aan de milieurampen die dreigen of de aarde al teisteren; mede het gevolg van het werk van hun vakgenoten. Net als de rest van de mensheid moeten scheikundigen streven naar doelmatigheid, veiligheid en kringlopen, aldus het tweetal. Lees verder

Alle per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) de wereld uit? Niet waarschijnlijk

Effecten van PFAS

Per- en polyfluorverbindingen worden in verband gebracht met vele aandoeningen, maar PFAS bestaat uit een grote verzameling stoffen die lang niet altijd gezondheids- en/of milieuschadelijk zijn (afb: ~WikiMedia Commons)

Afgelopen februari heeft het Europees ChemicaliënAgentschap (EChA) een voorstel gepubliceerd om een grote schoonmaak te maken met de stoffen die worden aangeduid met PFAS, ook wel, althans deels, voor-altijdmaterialen genoemd omdat ze nauwelijks afbreken. Het voorstel is opgesteld door milieuinstituten van Denemarken, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden.  Die fluorverbindingen – het zijn er zeker vele duizenden (want naar believen uit te breiden), waaronder PTFE (polytetrafluoretheen oftewel teflon) wel de bekendste is – hebben zich stevig die in de samenleving gevestigd.  Het probleem lijkt een beetje op dat van de cfk’s (chloorfluorlkoolwaterstoffen) die de ozonlaag aantastten en die inmiddels vrij effectief in de ban zijn gedaan. Hoe vervangbaar zijn ze? Lees verder

Schepje ‘suiker’ en de vloei(stof)batterij werkt beter

Vloei(stof)batterij

Een schepje suiker doet wonderen (afb: PNNL)

Met een schepje suiker (β-cyclodextrine) blijkt capaciteit en levensduur van de vloei(stof)batterij een aanzienlijke impuls te krijgen. Die type batterijen zouden dienst kunnen doen om de stabiliteit van stroomvoorziening door zonne- en windenergie te waarborgen en bovendien zouden die niet afhankelijk (hoeven) zijn van eindige en soms schaarse grondstofvoorraden. Dan mag je pas over groen praten. Nu de praktijk nog. Lees verder

Bepaald zeeleven houdt huis in het ‘zevende continent’

Dieren die levende op/in het zevende continent

De (week)dieren die zich ophouden in Kunststoffia: a)(a) een
velella sp. (b) een blauw porpitakwal
(c) een Portugees oorlogsschip (Physalia) (d) paarse
janthina-slak (e) een blauwe zeeslak (Glaucus ) (afb: Denis Riek)

Volgens mijn Bosatlas heeft de aarde zes continenten, maar er is inmiddels een zevende bijgekomen: Kunststoffia, de massa van kunststofafval die zich heeft opgehoopt ergens tussen Hawaii en Californië, zo groot als Frankrijk. Veel mensen zien die vervuiling is als grote schandvlek, maar sommige dieren doen er hun voordeel. Dat zagen onderzoekers van de universiteit van Georgetown al in 2019. Vorig jaar meldden ze dat de dieren die er zich thuis voelen zich vooral ophouden temidden van de polymere troep van mensen. Dat kan een probleem worden bij het opruimen. Lees verder

Molybdeendisulfidezonnecel zou veel efficiënter zijn dan siliciumcel

Molybdeendisulfidestructuur

De structuur van molybdeendisulfide (afb: WikiMedia Commons)

Onderzoeksters van de universiteit van Colorado denken dat molybdeendisulfide de opbrengst van de tegenwoordig veel gebruikte siliciumzonnecelllen zou kunnen verdubbelen. Extreem dunne (tweedimensionale) lagen  van het in de natuur voorkomende en volgens de onderzoeksters rijk molybdeendisulfide zouden de beste resultaten opleveren. Lees verder

Zuurstofionbatterij dé oplossing (?) Nouhou…

Zuurstofionbatterij

De zuurstofionbatterij (l) vergeleken met de lithiumionbatterij (afb: Alexander Schmidt et. al)

Het lijkt er op dat onderzoekers van de TU Wenen dé oplossing hebben gevonden voor het opslaan van elektrische energie: de zuurstofionbatterij. Die zou haast niet ‘dood’ te krijgen zijn, geen weinig voorkomende stoffen gebruiken en niet in brand kunnen vliegen zoals lithiumionbatterijen nog al eens doen. Tikje vervelend is dat ze het alleen doen bij hogere temperaturen, maar dat zou bij grootschalige energieopslag geen probleem zijn. Lees verder

Weer een nieuw record voor een zeer onpraktische supergeleider

Ranga Dias

Ranga Dias (afb: universiteit van Rochester)

Ranga Dias weet kennelijk van geen ophouden als het gaat om supergeleiders die supergeleidend zijn bij kamertemperatuur. Nadat eerdere pogingen op losse schroeven kwamen te staan doet hij nu weer een poging en krijgt daarvoor (weer) een podium in Nature. Nu gaat het om een hogedrukmengsel lutetium, waterstof en een tikje stikstof die onder grote druk 10 000 maal de atmosferische druk. Lutetium is een zeldzame zeldzame aarde.  De bereikte maximale temperatuur zou 21°C zijn. In zijn Nature-artikel hebben de onderzoekers het over bijna huiskamerdrukken (als die zich op de bodem van een diepe oceaan zou bevinden). Lees verder

Handwas veroorzaakt minder polymere deeltjes dan machinewas

nanodeeltjes handwas t.o. machinewas

Deeltjes handwas tegenover machinewas (afb: Water)

In nagenoeg elk hoekje van de wereld vindt je bewijzen van het bestaan van de mens. De zeeën en oceanen zitten er vol mee. Kunststofdeeltjes vormen daarvan voorbeeld. Duidelijk is dat het zeeleven daar niet van opknapt. Nu blijkt dat handwas aanzienlijk minder polymere kleine deeltjes veroorzaakt dan machinewas. Doe er je voordeel mee. Lees verder

Is het herstel van de ozonlaag echt op de goede weg?

Al een aantal jaren lees en hoor je over het beruchte gat in de ozonlaag, vooral, boven de Zuidpool wisselende berichten. Nu wordt weer gemeld door de groep wetenschappers die het herstel in de gaten houdt dat ‘we op de goede weg zijn’. Dat gat werd vooral veroorzaakt door drijfgassen als cfk’s. In 1987 werd in Montréal een opmerkelijk akkoord gesloten (in feite een voorloper van het Klimaatakkoord) om die drijfgassen te verbieden. Lees verder

Romeins beton wordt sterker met de jaren

Betonrot

Betonrot (afb: WIkiMedia Commons)

Zeewater zou het geheim van de duurzaamheid van het Romeinse beton zijn geweest werd zo’n vijf jaar geleden gevonden. Nu stellen onderzoeksters rond Linda Seymour van het MIT vast dat het Romeinse beton in de tijd alleen maar sterker wordt. Dat zou te maken hebben met het toevoegen van ongebluste kalk (calciumoxide) aan het betonmengsel van. Lees verder